Buiten spelen: leren door te bewegen

Buiten spelen is niet alleen leuk, het helpt kinderen ook om zich op allerlei manieren te ontwikkelen. Tijdens het rennen, klimmen, springen of fietsen worden ze steeds handiger en sterker. Ze leren wat hun lichaam kan en durven steeds meer uit te proberen.

Daarnaast leren kinderen buiten ook veel van elkaar. Ze bedenken samen spelletjes, leren op hun beurt wachten, rekening houden met anderen en lossen kleine meningsverschillen op. Dat zijn belangrijke sociale vaardigheden waar ze later veel aan hebben.

Elke keer dat een kind iets nieuws leert of een uitdaging overwint, zoals zelf in een boom klimmen, een parcours afleggen of zonder hulp fietsen, groeit het zelfvertrouwen. Deze succeservaringen geven kinderen het vertrouwen om nieuwe dingen te proberen en steeds een stapje verder te gaan. 

Waarom bewegen zo belangrijk is
Veel en gevarieerd bewegen draagt bij aan:

• Een gezonde groei en ontwikkeling
• Sterkere spieren en botten
• Een betere motoriek en coördinatie
• Meer zelfvertrouwen
• Een positief zelfbeeld
• Betere concentratie en breinontwikkeling
• Meer plezier in bewegen

Onderzoek laat zien dat kinderen met goede motorische vaardigheden vaker buitenspelen dan kinderen met minder goede motorische vaardigheden. Kinderen die vaak buitenspelenkomen vaak in een positieve spiraal terecht: hoe meer ze bewegen, hoe vaardiger ze worden, en hoe leuker bewegen wordt.

De kracht van de natuur
Binnen heeft speelgoed vaak een vaste functie. Buiten nodigt de natuur uit om zelf te bedenken en te creëren. Een tak kan je mee sjouwen, wordt een toverstaf of een hengel, terwijl zand, water, bladeren en stenen goed gebruikt kunnen worden voor allerlei soorten spel. Omdat natuurlijke materialen op zoveel manieren gebruikt kunnen worden, worden kinderen uitgedaagd om zelf te bedenken, te ontdekken, op te lossen en te creëren. Zo ontwikkelen ze spelenderwijs hun fantasie, probleemoplossend vermogen en zelfstandigheid. Buitenspelen is daardoor niet alleen goed voor het lichaam, maar voor de algehele ontwikkeling van het kind.

Ook voor baby’s is buiten zijn belangrijk. Frisse lucht, daglicht (vitamine D) en de verschillende geluiden en prikkels in de omgeving helpen om de wereld om je heen te ontdekken. Voor baby’s gaat het niet om “spelen” zoals bij oudere kinderen, maar om ervaren: voelen, kijken, luisteren en rustig bewegen.
Een wandeling in de kinderwagen of draagdoek, even liggen op een kleedje in het gras of simpelweg naar de bladeren in de wind kijken: het zijn allemaal momenten die bijdragen aan de ontwikkeling. Baby’s wennen op die manier aan verschillende temperaturen, licht en geluiden, wat hun zintuiglijke ontwikkeling stimuleert.

Daarnaast heeft buiten zijn vaak ook een kalmerend effect. Veel baby’s worden rustig van de beweging van de kinderwagen en de frisse lucht. Het kan helpen bij slapen en zorgt voor ontspanning, zowel voor het kind als voor de ouder.

Hoe ziet een goede buitenruimte eruit?
Een  buiten speelplek hoeft niet groots of ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat kinderen worden uitgedaagd om op verschillende manieren te bewegen. Een natuurplek zoals een park, het bos of de heide biedt heel veel mogelijkheden

Bijvoorbeeld:

• Ruimte om te rennen en fietsen
• Plekken om te klimmen en klauteren
• Losse materialen zoals ballen, hoepels, stoepkrijt en springtouwen
• Natuurlijke elementen zoals gras, zand, bomen en water
• Mogelijkheden om te balanceren, bouwen en ontdekken

Veel activiteiten die kinderen binnen doen, kunnen ook buiten plaatsvinden. Denk aan lezen, bouwen, tekenen, verven (b.v. met water) of fantasiespel. Buiten krijgen deze activiteiten vaak een extra dimensie en in de buitenlucht zijn is gezond.

Wat kun je als ouder doen?
Je hoeft geen zelf geen topsporter te zijn om je kind meer te laten bewegen. Juist kleine momenten in het dagelijks leven kunnen al een groot verschil maken.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Elke dag even tijd maken om buiten te spelen
• Samen een wandeling te maken of een stukje te fietsen
• Regelmatig een bezoekje te brengen aan de speeltuin, het park of het bos
• Lopend of fietsend naar school te gaan als dat mogelijk is
• Schermen af en toe bewust te vervangen door een actieve activiteit

Het belangrijkste is dat bewegen leuk blijft. Kinderen bewegen van nature graag zolang ze iets doen wat ze leuk vinden. Dat hoeft dus niet altijd een sport te zijn. Ook buitenspelen, klimmen, dansen, steppen of een speurtocht maken zorgt voor plezier én beweging. Wanneer kinderen plezier hebben, blijven ze vaak vanzelf actief.

Dagelijks bewegen
Voor jonge kinderen is bewegen een basisbehoefte. Bewegen hoeft niet altijd intensief te zijn om gezond te zijn. Rennen, klimmen, verstoppertje spelen, stoepkrijten of hutten bouwen dragen allemaal bij aan een gezonde ontwikkeling.

Door kinderen dagelijks de ruimte te geven om buiten te spelen en te bewegen, geef je ze niet alleen plezier voor vandaag, maar ook vaardigheden waar zij hun hele leven iets aan hebben.

Het is belangrijk om kinderen de kans te geven om zelf te kiezen wat ze leuk vinden. Het ene kind houdt van klimmen, het andere kind fietst liever of bouwt een hut. Door rekening te houden met die verschillen in belangstelling, groeit het zelfvertrouwen en blijft bewegen iets heel leuks.

Een dag waarop minder bewogen wordt, is natuurlijk helemaal niet erg. Het gaat om het totaalplaatje over de week heen. Het zijn juist de kleine beweegmomenten tussendoor die zorgen voor een gezonde, actieve en vrolijke leefstijl.

Carin Dillema
Pedagogisch Coach SKBNM

Bron: Expertise centrum kinderopvang, NJI, Gezondheidsraad