Het gezegde “door vallen en opstaan leert men” is hier heel toepasselijk. Kinderen ontwikkelen zelfvertrouwen door eigen ervaringen en door te merken dat ze zélf iets kunnen. Dat lukt niet altijd in één keer, maar juist door even te ploeteren en het daarna wél voor elkaar te krijgen, ervaren kinderen voldoening en trots.

In onze samenleving is er echter steeds minder ruimte om ‘je kop te mogen stoten’. Veel volwassenen zoals ouders, verzorgers en leerkrachten zijn goedbedoeld meer beschermend geworden. Denk aan de zogenaamde curlingouders, die alle obstakels voor hun kind proberen weg te vegen.

Maar kinderen groeien juist als ze zélf mogen proberen, ontdekken en leren van hun fouten.

Respect voor autonomie in de kinderopvang

Bij SKBNM werken wij met zes interactievaardigheden, waarvan ‘respect voor de autonomie’ er één is. Dit betekent dat we kinderen zoveel mogelijk zelf laten doen wat binnen hun bereik ligt of daar nét tegenaan zit.

Zo ervaren kinderen die lopend (en niet tillend) worden gebracht door hun ouders bijvoorbeeld meer regie waardoor zij met meer zelfvertrouwen de groep binnen stappen. Dit maakt ook het afscheid gemakkelijker en geeft een betere start van hun dag.

Wanneer kinderen te weinig ruimte voor autonomie voelen, kunnen ze tegendraads gedrag laten zien. Dat is logisch, want ze willen graag zélf invloed uitoefenen. In zulke situaties helpt het om keuzes aan te bieden. Bijvoorbeeld bij een kind dat niet wil drinken, vragen we “ga jij muizenslokjes of olifantenslokken drinken?”. Spelenderwijs gebeurt er dan toch wat nodig is, terwijl het kind bepaalt.

Ook tijdens activiteiten zoals knutselen ligt de nadruk op het proces en niet op het eindresultaat. Het gaat er niet om dat een kind iets moois produceert, maar om wat het onderweg allemaal ontdekt, ervaart en onderzoekt. Kinderen krijgen hierdoor de regie over hun eigen creaties. We gebruiken daarvoor vaak kosteloos herbruikbaar materiaal en uit de natuur.

Oudere kinderen stimuleren wij om mee te denken over groepsafspraken, de sfeer of over uitjes tijdens vakanties. Kinderen houden zich beter aan regels als ze daarover hebben mogen meebeslissen.

Thuis: zo geef je ruimte voor autonomie

Wil je thuis ook meer autonomie bieden? Hier wat praktische tips:

• Neem de tijd voor overgangsmomenten, zoals naar bed gaan, aan tafel gaan of het huis verlaten.
• Laat je kind zoveel mogelijk zelf doen, ook op het gebied van persoonlijke verzorging.
  Kan iets (nog) niet zelfstandig bied dan twee keuzes aan die voor jou beide prima zijn.
  Sommige kinderen prikken daar doorheen. Nodig hen dan uit om zelf met een derde optie te komen die voor jullie allemaal werkt.
• Gun je kind enige frustratie en ruimte om succeservaringen op te doen.
• Hak een moeilijke taak voor je kind in stukjes en help alleen waarbij dat echt nodig is.
• Ga in op initiatieven van je kind en laat hem/haar meedenken over zaken die passen bij de leeftijd.
• Houd gezinsvergaderingen, waarin jullie samen afspraken en huisregels bespreken. Zo wordt het een gezamenlijk verhaal, geen opgelegd lijstje.

Ruimte voor autonomie begint bij loslaten — en dat is soms spannend, maar levert de mooiste groei op, voor ouder én kind.

Myrthe Maathuis

Pedagogisch Coach SKBNM